בלעטער פֿון מײַן לעבן · אבֿרהם קאַהאַן · פֿינפֿטער באַנד (נ.י., 1931)
אין צוויי טיילען
❧
פֿאָדער-בלעטער
טיטל, בילדער-רשימה און אינהאַלט
װעגן דעם אָפּטייל: דאָס טיטל-בלאַט, די בילדער-רשימה און דער אינהאַלט פֿון פֿינפֿטן באַנד. יעדער פּונקט פֿירט צו דעם אָרט אין טעקסט וואו די זײַט הײבט זיך אָן.
בלעטער פֿון מײַן לעבן
פֿון אב. קאַהאַן
פֿינפֿטער באַנד
(אין צוויי טיילען)
ערשטער טייל: ביז דער וועלט-מלחמה
צווייטער טייל: די פֿרענק דראַמא
(מיט בילדער)
צווייטער טייל: די פֿרענק דראַמא
(מיט בילדער)
אַרויסגעגעבען פֿון „פֿאָרווערטס" אסאָסיאיישאָן · ניו יאָרק, 1931
Steven Spielberg Digital Yiddish Library · No. 00130
(פֿראָנטיספּיס פֿון פֿינפֿטן באַנד)
בילדער אין פֿינפֿטן באַנד
16די מצבֿה נאָך די טרײיענגעל-קרבנות
17װיקטאָר בערגער
22ב. װאָלאַדעק
64זשאַן זשאָרעס
72אַלפֿרעד דרייפֿוס
94פֿריטץ אַדלער
230קאַרל לעגיען
242דזש. קיר האַרדי
292י. אַדלער
364מערי פֿאַגאַן
366לעאָ פֿרענק
386דזשים קאָנלי
476דזשאַדזש ראָון
476סאָליסיטאָר דזשענעראַל דאָרסי
558גאָווערנאָר סלייטאָן
562הענרי א. אַלעקסאַנדער
אינהאַלט
ערשטער טייל — ביז דער וועלט-מלחמה
ערשטער קאַפּיטעל — אין 1911
11דער טרייענגעל פֿײער.
17װיקטאָר בערגער אין קאָנגרעס.
19„מען מעג שוין זיצען ביי אַ סדר" — באַראָנאָוו'ס אַרויס־טריט געגען דעם אַרטיקעל. — מיין ענטפֿער.
22ב. וואָלאַדעק'ם רעדעם און קאָרעספּאָנדענצען.
23סערגעי שעוויטש שטאַרבט אין דייטשלאַנד.
25איך באַגעגען זיך מיט אַרנאָלד בעננעט'ען.
25ענדליך לעגען מיר דעם פֿונדאַמענט פֿון דער צעהן שטאָקיגער „פֿאָרווערטס" געביידע. — די צערעמאָניע דעם 25טען נאָוועמבער, 1911.
27סאָציאַליסטישע זיגען. — מײַן באַזוך אין סקענעקטעדי. — אונזער פֿרייד מיט דער סאָציאַליסטישער באַוועגונג פֿון דייטשלאַנד.
28ווייטערער וואוקס פֿון „פֿאָרווערטס". — אַ פּאָר לייכטע „פּיטשורם". — די „טיטאַניק"־טראַגעדיע. — דער ביילים פּראָצעם.
31„פֿרײַדענקער און פֿרייע דענקער". — אַן אַפּיקורם פֿון דעם אַלטען שונא. — צוויי געשפּרעכען. — מעאַטער קריטיק.
35נאָמבערג אין אַמעריקא. — גוטע בעלעטריסטיק אין „פֿאָרווערטס."
36דער טויט פֿון אַלעקסאַנדער יאָנאַס. — די לויה.
41דער פֿופֿצעהן יאָהריגער יובילעי פֿון „פֿאָרװערטס".
45איך פֿאָהר קײן אײראָפּאַ.
47עטליכע דאַטומס.
צווייטער קאַפּיטעל — ווידער אין אייראָפּא
50אן אונטערשיד פֿון 19 יאָהר. — אַ פֿאָר אַלגעמיינע ווערטער וועגען מײַן באַזוך אין אײראָפּא אין 1912.
53אױפֿ'ן שיף. — פּאַריז. — עס זײַנען אַריבער נײַנצעהן יאָהר, אָבער די שטאָדט איז דיזעלבע. — „סעלעקט" האָטעל. — אָטאָמאָבילם.
59אַנטאָן גנאַטאָווסקי. — וולאַדימיר בורצעוו.
61איך ווער באקאנט מיט זשאן זשאָרעס׳ען. — זיין אנטי-מאַרקסיזם.
68איך באַזוך קאַפּיטאַן דרייפוס. (דאַן שוין אַ פּאָלקאָווניק).
74אברהם פֿרומקין. — אַ פֿאָרטראָג
76ווידער אין דעם לואוור מוזעאום.
78שטוטגאַרט. — דאָס דײַטשע מיליטער. — אַ ווידערשפּרוך.
82היידעלבערג, דרעזדען
83נירנבערג
84צװײי טעג אין פּראַג
דריטער קאַפּיטעל — ווידער אין אייראָפּא (פֿאָרטזעצונג)
92אין וויען נאָך אַן אַבוועזענהייט פֿון 19 יאָהר. — איך זעה זיך ווידער מיט וויקטאָר אַדלער'ן. — אויסטערליץ.
95פֿריטץ אַדלער — אויגוסט בעבעל.
97אין דעם עסטרײַכישען פֿאַרלאַמענט. — דער סאָציאַל דע־מאָקראַטישער קלוב. — אָטאָ באַוער. — זאיץ. איגנאַץ דאַשינסקי.
100הערמאַן דיאמאַנט. — אַן ערינערונג אָן 1882.
103סצענעם אויף סאָציאַליסטישע פֿאַרזאַמלונגען אין וויען. — עלענבאָגען. — ווינאַרסקי. — לייטנער.
109אַ פֿאָר טעג אין בודאַפּעסט.
111צוריק אין ווין. — ר. אַבראַמאָוויטש. — אַ. ליטוואַק. — וולאַדימיר מעדעם.
113די קאָנפֿערענץ פֿון די טעריטאָריאַליסטען. — איזראעל זאַנגוויל. — ש. יאַצקאַן. — דאָקטאָר ראָטנער.
115ביי אַ באַריהמטען דאָקטאָר.
116דער טעאַטער אין עסטרייך און אין אַמעריקא.
118פֿון מײַן װיענער נאָטיץ־ביכעל. — די באַרימטע סטעפֿאַן קירכע. — אַ סצענע אין אַ טראַמװאַי.
120אײַנדריקע פֿון קראַקאָו. — אַ מוטער מיט אַ זוהן. — אינטעליגענטע אידען מיט פּאות'ן. — דער הױיפּט־מאַרק. — דער װואָװועל. — דער אידישער קװואַרטאַל. — ס. עהרליך. — אין אַ קלױז. — אַ מלמד. — אַ ישיבה. — דאַמען. — פּאות. — אַן אַלטע קירך. — נאָך מיטאָג אין פּאַרק.
129מײַן באַגעגעניש מיט לענין'ען.
133אַ גרופּע אינטעליגענטע אידישע סאָציאַליסטען
134אײַנדרוקען פֿון לעמבערג. — דער מיטעל-פּונקט פֿון דער שטאָדט. — קאַרל לודװיג גאַס. — דער טעאַטער. — דער אידישער מאַרק. — די אַלטע לעמבערגער שוהל. — סצענעם.
144צװײַטערע אײַנדרוקען פֿון לעמבערג. — אידישקײט. — אידישע גימנאזיסטען. — װידער אין דער אַלטער שוהל. — אַ שפּאַציר דורך די אידישע גאַסען אין אַ פֿרײַטאָג־צו־נאַכט. דלות. — געזאַנג. — קאַפֿעם. — דער מאַרק אַרום דעם מאַגיסטראַט. — רוטענער און פּאָליאַקען.
151דער טראַמװײ װאָס געהט צום װאָקזאַל. — אַן עראינערונג.
152אַ מאַס־מיטינג אין לעמבערג.
פֿערטער קאַפּיטעל — ווידער אין אייראָפּא (צווייטע פֿאָרטזעצונג)
156אויב ניט ווילנע, טאָ זאָל זיין כאָטש בראָד. — ניטאָ די חורבות, ניטאָ די הויכע קאַפּעליושען. — אידישע גימנאַזיסטען.
162איך זוך מײַן פֿאַר-דרייסיג-יאָהריגע קוואַרטיר. — גאָלד-גאַם. — אַ פֿלאַנטער. — מײַן אַמאָליגע באַלעבאָסטע אָבער צו יונג. — שרה'לע. — ענדליך געפֿין איך די קוואַרטיר. — געשטאָרבענע יאָהרהונדערטער טײַער ווי טײַערע קברים.
171איך פֿאָר צום בעלזער רבי'ן. — צװײַי חסידים. — אַ מיט־רײַזענדער. — אַן אכסניה.
177די שטעדטעל בעלז. — באַקאַנטשאַפֿטען אױפֿ'ן גאַם. — איך שטעל זיך פֿאַר פֿאַר'ן רבין'ם גבאי.
183אין דעם רבינ'ס הויז. — דעם רבינ'ס סוויטע. — דער רבי. — אונזער געשפרעך.
189געשפּרעכען מיט חסידים אויפ'ן גאַס.
193אײַנדרוקען פֿון פּשעמישל. — בּערג. — אַ מאַרק טאָג. — מאַלינעם. — אָפּצירען. — אידען.
200בּײַ דעם סאָציאַליסטישען דעפּוטאַט הערמאַן ליבּערמאַן.
פֿינפֿטער קאַפּיטעל — ווידער אין אייראָפּא (דריטע פֿאָרטזעצונג)
202אין קאַרלסבאַד. — סצענעס, פֿאָרטרעטען. — די טײל-וואַסערען.
207איך יאָג זיך נאָך אַ טעות. — לענין'ס „פּראָוודאַ" פֿאַרשאַפֿט מיר אַ באַקאַנטען, אָבער נאָר אױף אײן אָוועענד. — אױף וואָס פֿאַר אַ פֿוהר, אַזאַ נגון. — אַ איד פֿון מאָנטרעאַל. — אַ ביוטי קאָנטעסט.
212דר. זיף. — מאַקס נאָרדאו. — קאַרלסבאַדער רעוואָלוציאָנערע קוואַלען.
214אַ באַזוך בײַ דעם טשאָרטקאָווער רבי'ן אין מאַריענבאַד.
221סעפּטעמבער וועטערען ברענגען אַלטע וועהטאָגען.
222בערלין. — וואַרען־הייזער (דעפֿאַרטמענט־סטאָרס).
225די בערלינער „געווערקשאַפֿטס־הויז". — אַן אונטערשיד אין 19 יאָהר.
229אַן איבערקערעניש. — קאַרל לעגיען. — אַ גרום פֿון אונזער „פֿאָרווערטס". — אַ שטילע אָבער וויכטיגע שפּאַלטונג. — סאָציאַליזם פֿון מאָרגען און סאָציאַליזם פֿון היינט. — געסט פֿון ענגלאַנד.
233די צװײַ פֿראַקציעס. — אַ שטילע איבערקערעניש. — דער מאַרטין לוטהער פֿון דעם סאָציאַליסטישען געדאַנק.
238קאַרל ליבקנעכט.
זעקסטער קאַפּיטעל — צוריק אין ניו יאָרק
240די „פֿאַרווערטס" בּילדינג.
241קיר האַרדי.
244א סענסאַציאָנעלער מאָרד פּראָצעם.
245מאיר לאַנדאָן, קאַנדידאַט אויף קאָנגרעסמאַן. — מילוואָקי ערוועהלט אַ סאָציאַליסטישען מעיאָר.
247ברודער־קריג אין אונזערע יוניאָנס. — אין דעם גרױסען שנײדער־סטרײק פֿון 1913. — אױך אַ בלעטעל פֿערזענליכע געשיכטע.
253פֿרײַטאָג־צו־נאַכט, דעם 28טען פֿעברואַר. — אַ בּאַזוך פֿון מאַקס פֿין און בּענדזשאַמין שווייצער. — אייק גאָלדשטיין און לואיס האָלענדער.
258מען ברעכט שרייבען אין „פֿאָרווערטם".
266אַ „רעוואָלוציע".
272אַ שטורעמדיגער זונטאָג.
276אַ פֿינף־און־צוואַנציגער קאָמיטע. — אַ פֿינפֿער קאָמיטע. — מאיר לאָנדאָן. — שלום פֿון סטרײַק.
278אַ יובילעאום פֿאַר דעם פֿאָעט מאָריס ראָזענפֿעלד. — מען מוז בײטען דעם פֿאָרזיצער.
280דר. בלעיק. — אין האָספּיטאָל.
282נעגעל פֿון אַ הוהן אײַנגעטונקט אין בלוט.
285אַרויס פֿון האָספּיטאַל.
286דער פֿונדאַמענט פֿון „דייוויד לעווינסקי".
288י. אַדלער (ב. קאָוונער).
292אל. דזשאָלסאָן.
זיבעטער קאַפּיטעל — אין „פֿאָרווערטס"
295„מיט פֿעדער און בלייַשטיפֿט"
299דער טויט פֿון אױגוסט בעבעל
299דער ביילים פּראָצעס
301געדאַנקען אויף אַ קאָנצערט פֿון איגנאַץ פּאַדערעװסקי. — דער טויט פֿון מעיאָר גײַנאָר
302דער טויט פֿון אליקום צונזער
303אַ באַזוך אין קענעדע. — מאָנטרעאַל און טאָראָנטאָ. — די פֿראַנצויזען און די ענגלענדער
308ברודערקריג אין דער „אינטערנעשאָנעל" (קלאָוקמאַכער יוניאָן). — יצחק אייזיק הורוויטש, פֿיהרער פֿון קאַמף. — עהנליכקייט צו דער געשיכטע מיט דעם שניידער סטרײַק.
313דער קאַמף ווערט שאַרפֿער.
316אַ שבת פֿון מאַסמיטינגען. — רוביניזם. — די ראָלע פֿון „פֿאָרווערטס".
321„עס וועט זיך אויספּרעסען".
326בענדזשאַמין שלעזינגער און מאַריס זיגמאַן איינשטימיג ערוועהלט אַלס פּרעזידענט און סעקרעטערי-טרעזשורער פֿון דער קלאָוקמאַכער יוניאן.
327דער פֿאָלקס קאָלעדזש.
328זיגמונד מאָגולעסקאָ, דער שוישפּילער, דערצעהלט זיין לעבענסגעשיכטע אין „פֿאָרווערטס".
330מאַריאַ שקאַלניק אין „פֿאָרווערטס".
330דער טויט פֿון דעניעל דעליאַן.
332אַ מאָרד בלבול אויף דער אינטערנעשאַנאַל לײדיס גאַרמענט וואירקערס יוניאן. — אַ שומרי שבת באַוועגונג. — אַ סקעב-אַגענטור. — בעיל. — מאַריס זיגמאַן ביי דער קליוולענדער קאָנווענשאַן.
337דער טריעל (פּראָצעס).
339דער דזשורנאַל „צוקונפֿט".
339מאיר לאָנדאָן ערוועהלט צום קאָנגרעס.
צווייטער טייל — די פֿרענק דראַמא
צווייטער טייל — די פֿרענק דראַמא
347דער בייליס פּראָצעס אין קיעוו און די פֿרענק קעיס אין אטלאַנטא, דזשאָרדזשיא.
352אידען און קריסטען אין די דרום שטאַטען.
354אַטלאַנטאַ. — די שטאָדט און די מענשען.
358די ערמאָרדעטע מיידעלע. — דער נאַכט-וועכטער. — ליאָ פֿרענק.
368רחמנות און נקמה־דורשט. — מאַב*)־פּסיכאָלאָגיע. — פֿאַרלאָרענע גדולה. — דאַמאָן רעכט.
374פֿרענק ווערט אַרעסטירט.
384א נעגער מיט'ן נאָמען דזשים קאַנלי וואַשט זיין אויבער־העמד.
387אַ סורפּריז.
389די פֿאַרלויפֿיגע באַווייזע געגען פֿרענק'ען.
397קאָנלי איז זיך „מודה" פֿינף מאָל, יעדעם מאָל אַנדערש.
408קאָנלי דערצעהלט אין קאָורט ווי אַזוי דער מאָרד איז פֿאָרגעקומען.
416עדות צו קאָנלי'ס באַהויפּטונג, אַז פֿרענק האָט געפֿיהרט אַן אונמאָראַלישען לעבען.
419פֿרענק'ס מאָראַל. — שבת נאָך מיטאָג אין זיין אָפֿיס. — באַזונדערס עקעלהאַפֿטע סצענעם, וואָס קאָנלי האָט געשילדערט.
423קען מען זיך פֿאָרשטעלען אַז פֿרענק האָט פֿאַרפֿאַסט די צעטעלעך און זיי דיקטירט קאָנלי'ן?
433איז דער מאָרד פֿאָרגעקומען אויפֿ'ן צווייטען פֿלאָר און דעם קערפֿער האָט מען דערנאָך אַרונטערגעפֿיהרט אין בייסמענט?
436פֿאַרשידענע פּונקטען.
444װען האָט פֿרענק „ערמאָרדעט" די מײדעל? — װאו איז ער געװעו פֿינף מינוט נאָך 12? — װאו איז ער געװעו ביז 20 מינוט נאָך 2?
451װי דען איז דאָס געװען?
453פֿרענק'ס פֿיר־שטונדיגע רעדע אין געריכט.
457דער עולם אין דעם געריכט זאַל און אין שטאָדט. — דער פּנים פֿון שולד. — די גאַנצע שטאָדט איז דער געריכט.
462אַנטיסעמיטיזם. — אַ קלאַנג וועגען אַ אידישען פֿאַנד צו ראַטעווען פֿרענק'ען. — „הענג דעם אידען!"
463„דאָקטאָר דזשעקיל און מיסטער האַיד". — דאַרסי'ם אַטעסטעמענט וועגען דער דושׁורי, אַז אין פֿרענק'ען זיצען צוויי פֿאַרשידענע מענשען.
464סצענעם בשעת דאַרסי האָט געהאַלטען זיין שלום-רעדע.
468מען האָט מורא פֿאַר אַן איבערפֿאַל אויף פֿרענק'ען און פֿאַר אַ בלוטיגען פּאָגראָם אויף אַלע אידען.
472סצענעס נאָכ'ן ווערדיקט. — ווי אַזוי פֿרענק האָט זיך דערוואוסט.
475דער ריכטער צווייפֿעלט אַז פֿרענק איז דער מערדער, דאָך פֿאַראורטיילט ער איהם צום טויט.
476פֿרענק אַפּעלירט און זיין אַפֿיל ווערט צוריקגעוויזען מיט פֿיר שטימען געגען צוויי. — דזשים קאַנלי ווערט פֿאַראָרטיילט אויף איין יאָהר.
478מען פֿאַראורטיילט פֿרענק'ען צו שטאַרבען אין זיין געבורטס־טאָג. — זיין רעדע דערביי. — ער לאָזט אַרויס אַ געשריבענע ערקלערונג צום פּובליקום.
482איך פֿאָהר אין אַטלאַנטא. — איך באַזוך פֿרענק'ען. — דער שעריף.
484וואָס פֿאַר אַן איינדרוק פֿרענק האָט געמאַכט.
488וואָס פֿרענק האָט מיר געזאָגט וועגען דער פֿראַגע פֿון אַנטי־סעמיטיזם אין זיין קייס. — וואָס אַנדערע אַטלאַנטער אידען האָבען דערצעהלט. — פֿרענק ווייזט אָן אויף דעם אונ־טערשייד צווישען זיין קייס און דעם ביילים פּראָצעם.
492אַ קלאַנג אַז אידען זאַמלען אַ פֿאַנד צו ראַטעווען פֿרענק'ען. — „הענגט דעם אידען"! — מען סטראַשעט פֿרענק'ם לאַיערם.
495וויכטיגע נייע באַווייזע. — די זיבען האָר. — אַן איבעררא־שענדע ענטדעקונג. — לעממי קווין. — דער יונגער אידישער לאַיער העגרי א. אלעקזאַנדער.
502אַן איבערקערעניש. — מען מעג שוין זאָגען דעם אמת. — מען איז זיך מודה הין און צוריק. — אַ מיש־מאַש פֿון אמת און ליגען. — פּובליסיטי.
506אין דעם לאַגער פֿון פֿרענק'ם שונאים. — לאָקאַלער פּאַטריאָטיזם. — זיינען אַלע אידען פֿאַראייניגט געגען די קריסטען פֿון דער סאָוטה? — אַ כאַראַקטעריסטישער לייט־אַרטיקעל.
509דער ניו יאָרקער דעטעקטיוו וויליאַם דזש. בוירנם קומט אויספֿאָרשען די פֿרענק קיים.
511עטליכע פֿון די וואָס האָבען זיך מודה געווען אין פֿאַלש עדות־זאָגען. — עטליכע פֿון די נייע פֿרענק עדות.
522פֿרעהליכע סמנים. — אַ שטאַרקער לייט־אַרטיקעל אין אַן אַטלאַנטער ציטונג פֿאָדערט אַ נייעם טרייעל פֿאַר פֿרענק'ן. — אינטערעסאַנטע באַזוכער ביי פֿרענק'ען.
527איך האָב אַ לאַנגען געשפּרעך מיט דאָרסי'ן.
533נײע שטימען פֿאַר גערעכטיגקײט. — אַ צװײטע צײטונג פֿאָדערט אַ נײעם טרײעל פֿאַר פֿרענק'ען.
536איך זעגען זיך מיט פֿרענק'ען.
537„מיסטער גיט מיר אַ סיגאַרעט, פֿרייטאָג וועט מען מיך הענגען." — איך זעה קאָנלי'ן.
538פֿרענק'ס לאַיערס מאַכען צוויי נייע פּראָבעס צו באַקומען אַ נייעם טרייעל.
540פֿרענק באַקומט וואַרעמע באַגריסונגען צו זיין געבורטס-טאָג. — זיין טעלעגראַמע צו די „פֿאָרווערטס"-לעזער.
540פֿרענק ווידער ערוועהלט פּרעזידענט אויף אַ לאָקאַלען צו-זאַמענפֿאָהר פֿון דעם אָהדער „בני ברית".
541יודזשין דעבס און דזשיין עדעמס פֿאָדערן גערעכטיגקייט פֿאַר פֿרענק'ען.
543לואים מאַרשאַל. — די פֿרענק קייס און דער העכסטער געריכט אין לאַנד. — זיבען ריכטער געגען אַ נײעם טרייעל, צוויי דאַפֿיר. — זיירע ערקלעהרונגען.
549דער ריכטער וואָס האָט פֿרענק'ען פֿאַראורטײלט צום טויט בעט מען זאָל איהם ניט העננגען.
552דער ווײס־פּרעזידענט פֿון די פֿאַראײניגטע שטאַאַטען בעט פֿאר פֿרענק'ען. — בריף און דעפּעשען פֿון אַנדערע וויכטיגע פּערזאָנען. — אַ באַוועגונג פֿאר פֿרענק'ען איבער'ן גאַנצען לאַנד. — דר. ווילמער.
556בלוט־דורשטיגע פֿאַרזאַמלונגען און תּפֿילות בשעת דער גאָווערנאָר איז זיך מישב וועגען פֿרענק'ס שיקזאל.
558גאָווערנאָר סלייטאָן ראַטעוועט פֿרענק'ס לעבען און שטעלט זיין אייגענעם לעבען אין קאַן. — שטורעמדיגע סצענעם.
565סליטאַן ערקלערט פֿאַרוואָס ער האָט באַגנאַדיגט פֿרענק'ען
574„דזשאַדזש ראָון'ם שטימע פֿון יענער װועלט".
576דער אײַנדרוק װאָם גאָװערנאָר סלייטאָן'ם באַשלום האָט געמאַכט אין לאַנד. — לואיס מאַרשאַל'ם סטייטמענטס אין דער פֿרענע.
576מען רופֿט צו אַ באַיקאָט אױף אידען. — אײַן אידׁ װוערט פֿאַרװאָונדעט. — ענד פֿון סלייטאָן'ם טערמין אַלס גאָװערנאָר.
578מאַם וואָטסאָן. — אַן אַרעסטאַנט פֿאַרוואָנדעט פֿרענק'ען.
581אַ טראַגישער סוף.
585צו שפּעט.
589קאַוואַליערען.
590אין דעם אידישען „יאָהר בוך".
590מיט פֿופֿצעהן יאָהר שפּעטער.
593פֿרענק'ם אַלמנה. — אַנדערע פֿערזאָנען פֿון דער פֿרענק דראַמע.
❦